Hoe regel je kraamzorg?

In de kraamweek komt er veel op je af: je lijf moet herstellen, je leert je baby kennen en tegelijk wil je dat thuis alles een beetje doorloopt. Kraamzorg helpt om die eerste dagen rustiger en overzichtelijker te maken. Als je op tijd regelt wie er komt helpen, kun je dat alvast van je lijstje strepen.

Met goede kraamzorg staat er iemand naast je die ervaring heeft met pasgeboren baby’s én met kraamvrouwen. Iemand die je praktische dingen uit handen neemt en je stap voor stap wegwijs maakt. In deze gids lees je hoe je kraamzorg regelt, wanneer je dat het beste doet en wat je zelf alvast kunt voorbereiden.

Waarom kraamzorg zo belangrijk is in je kraamtijd

De eerste week na de bevalling is vaak een mix van blijdschap, hormonen, weinig slaap en soms ook onzekerheid. Je lijf voelt anders, je ritme is weg en je baby heeft jou de hele dag nodig. Kraamzorg is er om die periode lichter, veiliger en overzichtelijker te maken.

Wat een kraamverzorgende precies doet

Een kraamverzorgende houdt in de gaten hoe het met jou en je baby gaat. Ze meet bijvoorbeeld jullie temperatuur, kijkt hoe de baby drinkt, let op je bloedverlies en vraagt hoe jij je voelt. Bij twijfel of medische vragen schakelt ze altijd de verloskundige of huisarts in. Daar is ze ook toe verplicht.

Daarnaast helpt ze met praktische dingen, zoals:

• het verschonen en aankleden van je baby
• je begeleiden bij borstvoeding of kunstvoeding
• het opmaken van het kraambed
• de was van jou en de baby
• licht huishoudelijk werk, zoals de badkamer en het toilet bijhouden

Verwacht geen schoonmaakster die de hele woning onder handen neemt. Zware klussen, zoals ramen lappen of de zolder opruimen, horen er niet bij. De focus ligt altijd op zorg voor jou en je baby.

Ook waardevol als je al kinderen hebt

Veel moeders met een tweede of derde kindje denken eerst: “ik red het wel, ik weet hoe het gaat”. In de praktijk zie ik vaak iets anders. De nachten zijn kort, de oudste wil aandacht, je partner moet misschien al na een paar dagen weer werken en jij moet nog herstellen van de bevalling.

Een kraamverzorgende kan dan bijvoorbeeld:

• de oudste betrekken bij de verzorging, zodat hij of zij zich niet buitengesloten voelt
• met jou meekijken hoe je de dag handig indeelt, bijvoorbeeld vaste slaapmomenten voor jou inplannen
• extra uitleg geven aan broertjes en zusjes over de baby en wat er verandert

Juist in een druk gezin is een extra paar ervaren handen goud waard. En het is fijn als er iemand meekijkt of jij niet te veel hooi op je vork neemt.

Wanneer je kraamzorg moet regelen

De meeste kraamzorgorganisaties adviseren om rond de 12e week van je zwangerschap kraamzorg te regelen. Dat is vaak het moment dat je de termijnecho hebt gehad en je omgeving het begint te weten. Eerder mag ook, zeker als je graag snel duidelijkheid wilt. Later kan soms ook nog, maar dan heb je minder keuze.

Rond week 12 heb je meestal al een verloskundige gekozen. Dat is handig, want veel kraamzorgorganisaties werken samen met vaste verloskundigenpraktijken in de regio. Ze kennen elkaar, weten hoe de ander werkt en kunnen snel schakelen als er iets is. Dat geeft rust in de kraamweek.

Wat als je het nog spannend vindt om al te regelen?

De laatste weken van de zwangerschap kunnen best spannend zijn. Soms voelt het vroeg om alles vast te leggen, zeker als je eerder iets naars hebt meegemaakt of als de zwangerschap onverwacht kwam. Je hoeft dan niet meteen alles dicht te timmeren. Je kunt ook eerst kleine stappen zetten:

• informatie aanvragen bij één of twee kraamzorgorganisaties
• op de website van je zorgverzekeraar kijken met welke organisaties zij samenwerken
• bij je verloskundige vragen welke organisaties in jouw buurt veel worden gekozen

Zo wen je aan het idee zonder dat je direct alles beslist. Probeer wel uiterlijk rond week 20 tot 24 echt in te schrijven. Dan is er nog genoeg tijd voor een intake en kun je je wensen rustig bespreken.

Veelgemaakte fouten bij het plannen

Een paar dingen die ik vaak zie misgaan:

• Te lang wachten: inschrijven pas rond week 30 of later. Er is dan meestal nog wel plek, maar minder keuze in bijvoorbeeld extra wensen of taalspecificaties.
• Alleen op prijs letten: de goedkoopste aanbieder is niet altijd de beste match. Kijk ook naar ervaringen van anderen, bereikbaarheid en hoe ze omgaan met wisselingen van kraamverzorgenden.
• Niet checken of ze in jouw regio komen: sommige organisaties werken alleen in bepaalde postcodes. Doe altijd even een postcodecheck.

Als je dit in je achterhoofd houdt, voorkom je veel gedoe in de laatste weken. En die weken zijn al druk genoeg met je vluchttas, babyuitzet en eventuele afspraken in het ziekenhuis.

Hoe je je stap voor stap aanmeldt voor kraamzorg

Kraamzorg regelen klinkt vaak ingewikkeld, maar het valt in de praktijk mee. Bij de meeste organisaties kun je je in een paar minuten online inschrijven. Daarna regelen zij het grootste deel van de administratie met je zorgverzekeraar.

Stappen om kraamzorg te regelen

1. Kies een kraamzorgorganisatie

   Kijk eerst welke organisaties in jouw regio actief zijn. Op veel websites kun je je postcode invullen om te zien of ze bij jou thuis komen. Vraag eventueel aan je verloskundige welke organisaties zij vaak ziet bij haar cliënten en welke ervaringen daarbij horen.

2. Check je zorgverzekering

   In de basisverzekering zit kraamzorg altijd. Wel betaal je een wettelijke eigen bijdrage per uur. In 2024 lag dat rond de 5 euro per uur. Veel aanvullende verzekeringen vergoeden (een deel van) die eigen bijdrage. Check je polis of bel even met je zorgverzekeraar en vraag concreet hoeveel uur vergoed wordt en wat je zelf betaalt.

3. Vul het online inschrijfformulier in

   Meestal heb je nodig:

   • je persoonsgegevens en die van je partner
   • je uitgerekende datum (bijvoorbeeld 3 november 2026)
   • naam van je zorgverzekeraar en je polisnummer
   • naam en plaats van je verloskundigenpraktijk

   Schrijf deze gegevens desnoods even op een briefje of in je telefoon, dan heb je ze bij de hand.

4. Wacht op de bevestiging

   Je krijgt meestal binnen een week een mail of brief dat je bent ingeschreven. Daarin staat vaak ook een globale uitleg over het aantal uren kraamzorg en hoe ze die verdelen over de dagen. Bewaar deze bevestiging op een vaste plek, bijvoorbeeld in een mapje samen met je zwangerschapskaart.

5. Plan het intakegesprek

   Rond week 28 tot 32 krijg je een intake, telefonisch of bij je thuis. Tijdens die intake bespreek je je wensen, je gezinssituatie en eventuele bijzonderheden. Denk aan een huis met veel trappen, een tweeling, een eerdere keizersnede of als je al kleine kinderen hebt rondlopen.

Hoe duidelijker jij bent tijdens de intake, hoe beter de kraamzorg kan aansluiten bij jullie gezin. Schrijf van tevoren gerust wat vragen op, zoals hoe laat de kraamverzorgende meestal komt, hoe ze omgaan met wisselingen en wat je kunt verwachten op de eerste dag.

Handige vragen voor tijdens de intake

Een paar voorbeelden van vragen die je kunt stellen:

• Werken jullie met vaste tijden of verschilt dat per dag?
• Wat gebeurt er als mijn bevalling eerder of later is dan gepland?
• Hoe gaan jullie om met wisseling van kraamverzorgenden in de kraamweek?
• Is er een noodnummer dat ik kan bellen buiten kantoortijden?

Zo krijg je een goed beeld van hoe de organisatie werkt en wat je straks kunt verwachten als je met je baby thuis bent.

Hoeveel uren kraamzorg je ongeveer krijgt

In Nederland zijn er landelijke richtlijnen voor het aantal uren kraamzorg. De precieze indicatie wordt gemaakt door de kraamzorgorganisatie, in overleg met je verloskundige of huisarts. Jij hoeft die regels niet uit je hoofd te kennen, maar het is wel fijn om te weten wat je ongeveer kunt verwachten.

Als je borstvoeding geeft, is de standaardindicatie vaak 49 uur kraamzorg, verdeeld over 8 dagen. Geef je kunstvoeding, dan is dat meestal 45 uur in 8 dagen. Deze uren worden vergoed vanuit de basisverzekering, los van je eventuele eigen bijdrage.

Hoe die uren er in de praktijk uitzien

De uren worden verdeeld over de dagen van je kraamweek. Een veelvoorkomend voorbeeld:

• Dag 1 en 2 na de bevalling: 6 tot 8 uur per dag
• Dag 3 tot en met 5: 4 tot 6 uur per dag
• Dag 6 tot en met 8: 3 tot 4 uur per dag

Dit is geen harde regel, maar zo gaat het vaak ongeveer. Gaat alles heel voorspoedig, dan kan het aantal uren wat afgebouwd worden. Gaat het juist moeizaam, bijvoorbeeld omdat de borstvoeding lastig op gang komt of omdat jij extra moet herstellen, dan kan de verloskundige in overleg extra uren of een verlenging tot dag 9 of 10 indiceren.

Wat je wel en niet kunt verwachten

Een kraamverzorgende is er niet om de hele dag naast je bed te staan. Ze verdeelt haar tijd over:

• zorg voor jou (wondcontrole, bloedverlies, temperatuur, hoe je je voelt)
• zorg voor de baby (voeding, verschonen, wegen, observeren)
• licht huishoudelijk werk (was, badkamer, toilet, soms een simpele maaltijd)

Wat er niet bij hoort zijn dingen als ramen lappen, de tuin doen, grote opruimklussen of oppassen op oudere kinderen terwijl jij weg bent. Dat klinkt misschien streng, maar het is juist om ervoor te zorgen dat de energie van de kraamverzorgende naar jou en je baby gaat.

Merk je in de kraamweek dat je het zwaar vindt of dat je twijfelt of de uren goed verdeeld zijn, bespreek dat dan gewoon. Geef aan waar je het meeste behoefte aan hebt: meer hulp bij de voeding, juist meer uitleg, of wat extra rustmomenten voor jezelf. Samen kun je dan kijken hoe de uren het beste ingezet worden.

Contact met je zorgverzekeraar en verloskundige

Veel zwangeren zijn bang dat ze zelf van alles moeten regelen met de zorgverzekeraar. In de praktijk valt dat mee. De meeste kraamzorgorganisaties hebben contracten met bijna alle grote zorgverzekeraars. Als jij je inschrijft, regelen zij de declaraties rechtstreeks met de verzekering.

Wat je met je zorgverzekeraar afstemt

Toch is het slim om één keer te checken hoe het bij jouw polis zit. Bel bijvoorbeeld rond week 16 tot 20 even met je zorgverzekeraar en vraag:

• Hoeveel uur kraamzorg wordt vergoed vanuit mijn basisverzekering?
• Hoe hoog is de eigen bijdrage per uur in mijn situatie?
• Vergoedt mijn aanvullende verzekering de eigen bijdrage (geheel of gedeeltelijk)?
• Met welke kraamzorgorganisaties hebben jullie een contract in mijn regio?

Zo kom je niet voor verrassingen te staan als de rekening van de eigen bijdrage binnenkomt. Reken bij 49 uur kraamzorg en een eigen bijdrage van ongeveer 5 euro per uur op zo’n 245 euro, tenzij je aanvullend verzekerd bent.

De rol van je verloskundige

Je verloskundige is je eerste aanspreekpunt bij medische vragen of twijfels. Denk aan hoge bloeddruk, eerdere keizersnede, een tweelingzwangerschap of psychische klachten. De kraamzorg sluit daarop aan, maar bepaalt dat niet zelf.

Bespreek tijdens een controle rond week 20 tot 24 gerust even of je je kraamzorg al hebt geregeld. Geen enkele vraag is raar voor een verloskundige, zij hoort dit de hele dag. Ze kan je ook vertellen welke organisaties goed samenwerken met haar praktijk en wat andere zwangeren over die organisaties vertellen.

Twijfel je ergens over, bijvoorbeeld over thuis bevallen of in het ziekenhuis, leg dat dan ook bij haar neer. Zij kent jouw medische situatie en kan samen met jou kijken wat verstandig is. Bij twijfel over je gezondheid of die van je baby geldt altijd: bel je verloskundige.

Wat je zelf al kunt voorbereiden voor de kraamweek

Naast het inschrijven voor kraamzorg kun je thuis alvast wat dingen klaarzetten. Dat hoeft echt niet allemaal tegelijk. Kies bijvoorbeeld één ding per week tussen week 30 en 36. Zo voelt het overzichtelijk en bouw je rustig toe naar de bevalling.

Praktische voorbereidingen in huis

Een paar dingen die in de kraamweek veel verschil maken:

• Bed op de juiste hoogte
  Voor kraamzorg en een eventuele thuisbevalling moet je bed meestal verhoogd worden tot ongeveer 70 à 80 cm. Dat kan met bedverhogers, klossen of stevige kratten. Je kunt bedverhogers vaak huren via de thuiszorgwinkel of lenen via de zorgverzekeraar. Regel dit bij voorkeur rond week 34.
• Kraampakket in huis
  Veel zorgverzekeraars sturen rond week 30 een kraampakket. Daarin zitten onder andere onderleggers, een matrasbeschermer, navelklem of cordring, gaasjes en soms een flesje desinfectiemiddel. Heb je niets ontvangen, dan kun je een kraampakket kopen bij de drogist of online.
• Basis babyuitzet klaar
  Denk aan: 6 rompertjes in maat 50/56, 4 tot 6 boxpakjes, 2 slaapzakjes of trappelzakken, 6 tot 8 hydrofiele doeken, 2 hoeslakens voor het wiegje of ledikant, 2 moltons en 2 tot 3 zachte mutsjes. Leg ook alvast 1 setje kleertjes in maat 50 en 1 setje in maat 56 klaar voor in je vluchttas.

Leg belangrijke papieren op een vaste plek: je legitimatie, zorgverzekeringspas, het telefoonnummer van de verloskundige en eventueel het geboortekaartje-ontwerp. Als je ’s nachts belt omdat de bevalling begint, is het fijn als je niet eerst door lades hoeft te zoeken.

Je vluchttas en de kraamzorg

Ook als je van plan bent thuis te bevallen, is een vluchttas handig. Soms loopt het anders en dan is het prettig als alles al klaarstaat. Denk aan:

• 2 nachthemden of ruime T-shirts
• een vest of warme trui
• toiletspullen in reisformaat
• 2 voedingsbeha’s en een paar comfortabele onderbroeken
• kleertjes voor de baby in maat 50 en 56, inclusief mutsje en sokjes

Voor de kraamzorg is het fijn als de babykamer grotendeels klaar is: het bedje opgemaakt, de commode opgeruimd en de kleertjes gewassen. Het hoeft niet perfect te zijn. Het belangrijkste is dat je de basis op orde hebt, zodat de kraamverzorgende meteen kan aansluiten.

Als je nog twijfelt of vragen hebt over kraamzorg

Niet iedereen voelt meteen: “ik wil kraamzorg”. Sommige vrouwen zien er tegenop dat er een onbekende in huis komt in zo’n kwetsbare periode. Dat is heel begrijpelijk. Je bent moe, je loopt misschien in je netbroekje en je huis voelt opeens heel privé.

Toch hoor ik achteraf bijna altijd: “ik ben zó blij dat ze er was”. Juist omdat je in die eerste week vaak veel kwetsbaarder en emotioneler bent dan je nu kunt inschatten. En omdat het heel fijn is als iemand je rustig uitlegt hoe je je baby in bad doet, wat normaal is qua huilen en hoe je zelf weer een beetje op krachten komt.

Twijfel je nog? Dit kun je doen

Als je twijfelt, hoef je niet meteen volmondig ja te zeggen. Je kunt ook eerst:

• alleen informatie aanvragen bij een organisatie, zonder direct definitief in te schrijven
• vragen of je een keer een voorlichtingsavond of online bijeenkomst mag bijwonen
• ervaringen vragen aan vriendinnen, collega’s of je zus die al kraamzorg hebben gehad

Stel gerust vragen als:

• Hoe gaan jullie om met privacy in huis?
• Mag ik aangeven welke dingen ik liever zelf doe?
• Hoe betrekken jullie eventuele broertjes en zusjes bij de zorg?

Heb je specifieke zorgen, bijvoorbeeld door een eerdere moeilijke bevalling of psychische klachten, bespreek die dan altijd met je verloskundige. Zij kan met je meedenken wat verstandig is en eventueel samen met de kraamzorgorganisatie kijken wat er extra nodig is. Medische en psychische begeleiding hoort echt bij de verloskundige of arts, al kan de kraamverzorgende wel signaleren en je in het dagelijks ritme ondersteunen.

Je hoeft niet alles al te weten of te voelen voordat je kraamzorg regelt. Zie het als een vangnet: iemand die naast je staat, je helpt met de praktische dingen en je stap voor stap wegwijs maakt in het ouderschap. De rest groeit vaak vanzelf in die eerste dagen met je baby.