Eten en drinken tijdens de bevalling

Tijdens de bevalling is je lijf keihard aan het werk. Dat kost energie en vocht, terwijl eten en drinken dan vaak minder vanzelf gaat. Door hier op tijd over na te denken, zorg je dat je straks niet onnodig uitgeput raakt.

De laatste weken kunnen spannend zijn en je hebt niet overal controle over. Juist daarom is dit een fijn, praktisch onderwerp: hier kun je nu al kleine dingen in voorbereiden. Met een paar simpele keuzes in je keukenkastje en vluchttas help je jezelf en je baby echt vooruit.

Mag je eten en drinken tijdens de bevalling?

In veel situaties mag je tijdens de bevalling gewoon eten en drinken, vooral in de beginfase en als je zwangerschap zonder complicaties verloopt. Thuis wordt er meestal automatisch wat te drinken aangeboden en kun je vaak nog een boterham, cracker of beschuit nemen. In het ziekenhuis verschilt het beleid per ziekenhuis en soms zelfs per verloskamer of dienstdoende arts.

Zo kan het zijn dat je in het ene ziekenhuis nog een broodje met jam mag eten bij 3 tot 4 centimeter ontsluiting, terwijl je in een ander ziekenhuis alleen nog lichte snacks mag. Bij een medische indicatie, zoals een verhoogde kans op een keizersnede, kan het zijn dat je alleen nog heldere dranken mag, zoals water, thee of heldere limonade. Dat klinkt streng, maar heeft alles te maken met je veiligheid als er onverwacht een operatie nodig is.

Wie bepaalt wat er mag?

Uiteindelijk bepaalt je verloskundige of gynaecoloog wat in jouw situatie verstandig is. Zij kijken naar je medische voorgeschiedenis, hoe je bevalling verloopt en of er risico is op een spoedkeizersnede of andere ingreep. Twijfel je of je nog iets mag eten of drinken? Vraag het dan direct aan de verloskundige of verpleegkundige op de kamer. Dat is normaal, je bent echt niet lastig als je dit soort dingen checkt.

Veel vrouwen merken dat de eetlust vanzelf minder wordt als de weeën sterker worden. In de ontsluitingsfase rond 4 tot 7 centimeter heb je vaak wel dorst, maar weinig zin meer in een boterham met kaas. Dan zijn kleine dingen handiger, zoals een halve banaan, een paar slokjes drinkyoghurt of een biscuitje. Luister goed naar je lijf: heb je geen trek, dan hoef je jezelf niet te dwingen.

Bij een inleiding of geplande keizersnede

Bij een geplande inleiding of keizersnede gelden vaak andere afspraken. Soms mag je tot een bepaalde tijd, bijvoorbeeld tot 6.00 uur, nog gewoon ontbijten met brood en thee. Daarna mag je dan alleen nog heldere dranken tot een afgesproken tijd, bijvoorbeeld tot 10.00 uur. De exacte tijden en regels verschillen per ziekenhuis.

Handig is om in de week voor je inleiding of keizersnede even de informatiebrief van het ziekenhuis door te lezen. Staat het er niet duidelijk in, bel dan gerust de polikliniek of vraag het bij je controle in week 37 of 38. Bij medische twijfel of vragen: altijd je verloskundige of gynaecoloog bellen. Ga niet zelf gokken of dingen opzoeken als je onzeker bent.

Wat is handig om te eten tijdens de bevalling?

Je hebt tijdens de bevalling vooral baat bij eten dat licht verteerbaar is en toch wat energie geeft. Denk aan producten met wat koolhydraten of suikers, maar die je maag niet zwaar belasten. Grote, vette maaltijden kun je beter bewaren voor na de bevalling, omdat die vaak zwaar vallen als de weeën doorzetten.

Lichte snacks die vaak goed vallen

Uit de praktijk zie ik dat veel vrouwen deze dingen prettig vinden, zeker in de beginfase of tussen de weeën door:

• Een banaan of halve banaan
• Een beschuitje met jam of muisjes
• Crackers met een dun laagje smeerkaas of jam
• Een klein bakje yoghurt of kwark (bijvoorbeeld 3 tot 4 eetlepels)
• Een handje rozijnen of gedroogde abrikozen
• Een mueslireep, Liga Evergreen of Sultana
• Een plak ontbijtkoek zonder dikke laag boter

Dit soort dingen kun je makkelijk in huis halen rond week 34 tot 37 van je zwangerschap. Leg bijvoorbeeld alvast een pak crackers, ontbijtkoek en een doosje rozijnen apart. Maak desnoods een mandje met “bevallingssnacks” en zet dat op een vaste plek in de keuken, zodat je partner weet: hier moet ik zijn als het begint.

Let op houdbaarheid: kies bij voorkeur voor verpakte snacks die minstens een paar maanden goed blijven. Denk aan Liga, Sultana, ontbijtkoek en rijstwafels. Vers fruit zoals bananen is ideaal, maar dat moet je iets korter op de bevalling in huis halen.

Voorbeelden voor thuis en ziekenhuis

Beval je thuis, dan kun je gewoon je eigen keuken gebruiken. Handig om standaard in huis te hebben:

• 1 brood in de vriezer, in plakjes gesneden
• Jam, appelstroop of honing als licht beleg
• Fruit zoals bananen, mandarijnen of appels
• Een pak Liga, Sultana of mueslirepen
• Ontbijtkoek of krentenbrood zonder dikke laag boter

Ga je in het ziekenhuis bevallen, neem dan wat eigen eten mee. Niet elk ziekenhuis heeft op elk moment iets dat bij jou past. Stop bijvoorbeeld in je vluchttas:

• 2 tot 3 mueslirepen of Liga Evergreen
• Een klein zakje ongezouten cashewnoten of amandelen (ongeveer 50 gram)
• Een paar verpakte crackers of rijstwafels
• Eventueel een banaan of appel als je verwacht die snel op te eten

Let op geuren: gekookte eieren, knoflookworst of haring zijn misschien jouw favoriet, maar in een kleine verloskamer ruikt iedereen alles. Kies liever voor neutrale snacks, dat is fijner voor jezelf, je partner en het zorgpersoneel.

Wat kun je beter niet eten tijdens de bevalling?

Er zijn ook dingen die je beter even kunt laten staan. Niet omdat het streng verboden is, maar omdat ze in de praktijk vaak niet fijn vallen. Zeker als de weeën flink doorzetten, wordt je maag gevoeliger. Misselijk zijn tijdens een wee is echt geen fijne combinatie.

Zware en vette maaltijden

Gerechten zoals patat, pizza, shoarma of een grote portie pasta bolognese zijn meestal geen goed idee tijdens de bevalling. Ze liggen zwaar op de maag en vergroten de kans dat je moet overgeven. Dat kost weer extra energie, terwijl je die juist nodig hebt voor de weeën. Bewaar dit soort maaltijden liever voor ná de bevalling, als je weer wat bent bijgekomen.

Ook grote porties zuivel, zoals een groot glas volle melk of een groot schaaltje vla, kunnen zwaar aanvoelen. Een klein beetje yoghurt of kwark is vaak prima, maar voel goed wat je maag aangeeft. Heb je in de zwangerschap veel last van brandend maagzuur, wees dan extra voorzichtig met grote porties en heel vette of zure dingen.

Sterk gekruid of heel zoet eten

Heel pittig eten, bijvoorbeeld met veel sambal of pepers, kan je maag irriteren. Als je daar normaal al gevoelig voor bent, is de kans groot dat je er tijdens de bevalling ook last van krijgt. Hetzelfde geldt voor heel zoete dingen in grote hoeveelheden, zoals veel snoep, chocolade of zoete koek.

Een paar winegums of een blokje chocolade kan best, maar een halve zak snoep achter elkaar zorgt eerder voor een suikerdip dan dat het helpt. Veel vrouwen vinden het fijn om wat zuurtjes of dropjes bij de hand te hebben, bijvoorbeeld een rolletje honingdrop of milde keelpastilles. Neem het in kleine beetjes, zodat je geen last krijgt van je maag of darmen.

• Heb je zwangerschapsdiabetes? Overleg dan altijd met je verloskundige welke snacks voor jou geschikt zijn.
• Ben je snel misselijk in de zwangerschap? Kies dan liever voor neutrale dingen zoals crackers, beschuit of droge toast.

Bij medische bijzonderheden is het belangrijk dat je niet zelf gaat experimenteren. Vraag tijdens een controle in week 34 tot 37 even specifiek naar eten en drinken tijdens de bevalling, zodat je weet waar je aan toe bent.

Wat is handig om te drinken tijdens de bevalling?

Drinken is eigenlijk nog belangrijker dan eten tijdens de bevalling. Je verliest vocht door zweten, soms door overgeven en je ademt vaak sneller en oppervlakkiger. Daardoor droog je ongemerkt uit. Voldoende drinken helpt je om je beter te blijven voelen en je concentratie vast te houden.

Goede keuzes om te drinken

Fijne drankjes tijdens de bevalling zijn bijvoorbeeld:

• Water, gewoon of met een schijfje citroen
• Slappe thee, zoals rooibos, kamille of venkel
• Heldere limonade, bijvoorbeeld aanmaaklimonade of diksap met water
• Sportdrank zonder prik, zoals AA Drink of Aquarius (in kleine slokjes)
• Vruchtensap aangelengd met water, bijvoorbeeld appelsap half om half met water

Veel vrouwen vinden een flesje met tuitje of rietje heel prettig. Dan kun je tussen de weeën door een paar slokjes nemen zonder dat je helemaal rechtop hoeft te zitten. Zet rond week 36 alvast een herbruikbare fles klaar in je vluchttas of op je nachtkastje. Een fles van 500 ml is vaak handig: niet te zwaar en toch genoeg inhoud.

In sommige ziekenhuizen kun je ook thee, limonade of bouillon krijgen. Vraag gerust wat er mogelijk is. Zelf neem ik vaak een klein flesje aanmaaklimonade mee voor vrouwen die water “te saai” vinden, zodat we snel iets met smaak kunnen maken.

Drinken in kleine slokjes

Probeer regelmatig kleine slokjes te nemen in plaats van in één keer een groot glas leeg te drinken. Een paar slokjes per kwartier is vaak al genoeg om je vocht op peil te houden. Grote hoeveelheden in één keer kunnen je misselijk maken, zeker als je al wat wiebelig bent door de weeën.

Heb je snel last van een droge mond, leg dan ook wat ijsblokjes klaar in de vriezer. In het ziekenhuis kunnen ze vaak ijsblokjes of ijswater regelen. Een ijsblokje om op te sabbelen is soms fijner dan drinken, vooral als je misselijk bent. Laat je partner of geboortepartner je hieraan herinneren, want zelf denk je daar midden in de weeën niet altijd aan.

Wat kun je beter niet drinken tijdens de bevalling?

Niet elk drankje is handig tijdens de bevalling. Sommige dingen drogen je juist uit of maken je onrustiger. En dat is precies wat je nu niet kunt gebruiken. Een paar soorten drank kun je daarom beter vermijden, tenzij je verloskundige of gynaecoloog iets anders adviseert.

Dranken met veel cafeïne of prik

Koffie, energiedrankjes en sterke zwarte thee bevatten cafeïne. Dat kan je hartslag verhogen en je onrustiger maken. Tijdens de bevalling heb je je rust en focus hard nodig. Een enkel kopje slappe koffie in de beginfase kan soms nog wel, maar grote mokken sterke koffie of meerdere energiedrankjes zijn echt geen goed idee.

Drankjes met veel prik, zoals cola, sinas of spa rood, kunnen je een opgeblazen gevoel geven. Boeren tijdens een wee is niet prettig en kan je uit je concentratie halen. Wil je toch iets met smaak, kies dan liever voor prikloze limonade of vruchtensap aangelengd met water. Dat is milder voor je maag en darmen.

Alcohol en sterke drank

Alcohol is tijdens de zwangerschap en bevalling sowieso geen optie. Dat weet je vast al, maar het is goed om het toch even te benoemen. Alcohol verstoort je gevoel, je coördinatie en is niet veilig voor je baby. Ook “een klein slokje om te ontspannen” is geen goed idee.

Zoek je iets om te ontspannen, denk dan eerder aan een warme douche, een massage van je onderrug, rustige muziek of een kruik op je buik of rug. Heb je vragen over wat je wel of niet mag drinken in jouw situatie, bijvoorbeeld door medicatie of een medische aandoening, bespreek dat dan met je verloskundige. Zij kent jouw dossier en kan inschatten wat verstandig is.

Eten en drinken voorbereiden in je vluchttas

Dit is zo’n punt waar je jezelf echt een plezier mee doet als je het op tijd regelt. In week 34 tot 36 kun je alvast nadenken over wat je mee wilt nemen naar het ziekenhuis of klaar wilt leggen voor thuis. Zie eten en drinken als vast onderdeel van je vluchttas, net als je toilettas en babykleertjes.

Handige snacks voor in je vluchttas

Stop in je vluchttas bijvoorbeeld:

• 2 tot 4 mueslirepen of Liga Evergreen
• 1 klein zakje ongezouten nootjes (ongeveer 50 gram cashewnoten of amandelen)
• 1 rolletje zuurtjes of honingdrop
• 2 tot 4 verpakte crackers of rijstwafels
• 1 of 2 kleine pakjes drinkyoghurt of sap (200 ml per pakje, bij voorkeur houdbaar)

Kies dingen die lang houdbaar zijn en niet snel smelten of bederven. Een chocoladereep kan in een warme auto in juli veranderen in een zachte klont. Controleer elke paar weken de houdbaarheidsdatum van wat je hebt ingepakt, zeker als je al vroeg begonnen bent met je tas.

Leg daarnaast thuis wat extra voorraad in de kast. Denk aan een extra pak beschuit, ontbijtkoek, crackers en een pot jam. Als je dan onverwacht naar het ziekenhuis moet, kan je partner nog snel wat pakken en in een tas gooien. Zo voorkom je dat je tijdens de bevalling afhankelijk bent van alleen ziekenhuiseten.

Afspreken wie het drinken regelt

Het klinkt misschien wat overdreven, maar spreek van tevoren met je partner of geboortepartner af wie er op je drinken let. Tijdens de bevalling ben je vaak zo gefocust op de weeën dat je niet uit jezelf denkt: ik moet even wat drinken. Vraag je partner om je elk kwartier iets aan te bieden, bijvoorbeeld een paar slokjes water of thee.

Een praktische aanpak:

1. Leg in week 36 een herbruikbare fles met tuitje klaar in je vluchttas.
2. Spreek af dat je partner deze fles steeds bijvult, thuis of in het ziekenhuis.
3. Laat je partner een timer op de telefoon zetten, bijvoorbeeld elke 20 minuten, als geheugensteuntje om je drinken aan te bieden.

In veel ziekenhuizen is er een kraan of waterpunt op de gang. Het is fijn als je partner dat regelt, zodat jij in je eigen bubbel kunt blijven en niet steeds hoeft te vragen om een nieuw glas.

Luisteren naar je lichaam en je verloskundige

Hoeveel en wat je wilt eten en drinken tijdens de bevalling, verschilt enorm per persoon. De een eet in de ontsluitingsfase nog rustig een boterham met pindakaas, de ander krijgt bij 3 centimeter al geen hap meer door de keel. Er is geen goed of fout, zolang je maar blijft drinken en overlegt met je verloskundige.

Signalen van je lichaam

Let op signalen als een droge mond, duizeligheid, hoofdpijn of een slap gevoel. Dat kunnen tekenen zijn dat je te weinig gedronken hebt. Zeg dit altijd tegen je verloskundige of verpleegkundige. Soms helpt het om wat vaker kleine slokjes te nemen, soms is er meer nodig. Ga daar zelf niet mee dokteren, maar laat het beoordelen door je zorgverlener.

Heb je helemaal geen trek meer, maar voel je je verder oké, dan is dat meestal geen probleem. Focus dan vooral op drinken. Een paar slokjes per keer is al winst. Forceer jezelf niet om te eten als je misselijk bent, dat werkt vaak averechts en kan je alleen maar beroerder maken.

Overleg bij twijfel altijd

Bij medische vragen of twijfel over wat jij mag eten of drinken tijdens de bevalling, is je verloskundige of gynaecoloog altijd je eerste aanspreekpunt. Bijvoorbeeld als je zwangerschapsdiabetes hebt, een hoge bloeddruk, een geplande keizersnede of andere medische bijzonderheden. Zij kunnen je precies vertellen wat in jouw situatie veilig en verstandig is.

Je kunt dit onderwerp ook al tijdens een controle in week 34 tot 37 even aankaarten. Vraag dan of er in het ziekenhuis waar jij bevalt speciale regels zijn voor eten en drinken tijdens de bevalling. Hoe meer je van tevoren weet, hoe rustiger het in je hoofd wordt. Dat geeft ruimte om je tijdens de bevalling vooral te richten op waar het echt om draait: je baby ontmoeten.