Wat zit er in een kraampakket

Een kraampakket is zo’n doos vol medische en hygiënische spullen die je nodig kunt hebben tijdens de bevalling en in de eerste dagen erna. Het ziet er niet gezellig uit, maar het maakt je kraamweek een stuk praktischer en schoner. Als alles eenmaal klaarstaat, geeft dat veel rust in je hoofd.

In deze uitleg neem ik je stap voor stap mee: wat zit er in een kraampakket, waar gebruik je het voor en wat is handig om extra te regelen. Zo hoef je in die laatste weken niet meer te stressen, maar kun je rustig alles klaarleggen.

Wat is een kraampakket precies

Een kraampakket is een doos met spullen die vooral bedoeld zijn voor een thuisbevalling en de eerste dagen daarna. Denk aan onderleggers, kraamverband, gaasjes en een navelklem. Ook als je van plan bent in het ziekenhuis te bevallen, is het verstandig om zo’n pakket in huis te hebben. Soms gaat een bevalling sneller dan verwacht of verandert het plan op het laatste moment.

De meeste zorgverzekeraars vergoeden een kraampakket vanuit de aanvullende verzekering. Vaak krijg je het dan automatisch thuisgestuurd rond maand 6 of 7 van je zwangerschap. Staat er in je polis dat je geen recht hebt op een kraampakket, dan kun je er zelf een kopen bij de drogist, apotheek of online. Voor een compleet pakket betaal je meestal tussen de 25 en 40 euro.

Leg je kraampakket uiterlijk rond week 34 klaar. Veel verloskundigen houden week 34 tot 36 aan als grens, omdat sommige baby’s nu eenmaal wat eerder komen. Kies een plek waar je er makkelijk bij kunt, bijvoorbeeld in de babykamer, naast je bed of onder je nachtkastje. Vertel je partner ook waar het staat, zodat er tijdens de bevalling niet gezocht hoeft te worden.

Een standaard kraampakket is vrij basic. Het bestaat vooral uit wegwerpmateriaal dat vies mag worden en daarna zo de prullenbak in kan. Dat klinkt misschien wat klinisch, maar het scheelt je in de praktijk een hoop was en gedoe. Zeker in een periode waarin er veel bloed en vocht kan zijn, is het fijn als je je daar niet de hele tijd druk over hoeft te maken.

Inhoud van een standaard kraampakket

De inhoud verschilt per merk of zorgverzekeraar, maar de basis is meestal hetzelfde. Het helpt om alles een keer rustig uit de doos te halen en te bekijken. Dan voelt het minder abstract en weet je straks sneller wat je pakt.

De belangrijkste spullen in je pakket

• Onderleggers (bedmatjes of celstofmatjes): grote, absorberende matten die vocht en bloed opvangen. Je legt ze op je matras, bank of stoel. In een standaardpakket zitten vaak 5 tot 10 stuks. Bij een thuisbevalling gebruik je er al snel meerdere.
• Matrasbeschermer of plastic zeil: een groot waterdicht laken om je matras te beschermen. Meestal 1 of 2 stuks. Je legt dit onder je hoeslaken, zodat je matras schoon blijft als er iets doorlekt.
• Steriele gaasjes: kleine en grotere gaasjes, bijvoorbeeld 5×5 cm en 10×10 cm. Handig om wondjes schoon te deppen, hechtingen droog te maken of een klein wondje af te dekken.
• Watten of celstofdeppers: gebruik je om mee te deppen, schoon te maken of om ontsmettingsmiddel op aan te brengen. Ze nemen goed vocht op en mogen vies worden.
• Desinfecterende vloeistof of alcohol 70%: bedoeld om bijvoorbeeld een thermometer of schaar schoon te maken. Gebruik dit niet zomaar op je huid of hechtingen zonder overleg met je verloskundige.
• Kraamverband: grote, dikke maandverbanden speciaal voor na de bevalling. Veel groter en dikker dan normaal maandverband. In een pakket zitten meestal 10 tot 12 stuks, bijvoorbeeld in maat XL of “super”.
• Navelklem of navelbandje: hiermee wordt de navelstreng van je baby afgeklemd. In veel ziekenhuizen gebruiken ze hun eigen klem, maar toch zit er standaard één in je kraampakket.
• Wegwerphandschoenen: vaak latex of nitril. Handig voor de kraamverzorgende of je partner bij vieze klusjes, zoals verschonen of opruimen na de bevalling.
• Kleinere onderleggers: soms zitten er ook kleinere matjes in voor op de bank, stoel of in de wieg. Handig als je veel lekt of als je baby zonder luier ligt.

Spullen die soms extra in het pakket zitten

• Netbroekje of wegwerponderbroek: om je kraamverband goed op zijn plek te houden. Vaak in maat M/L of L/XL.
• Steriele doeken of een steriel kleedje: kan gebruikt worden tijdens de bevalling, bijvoorbeeld op het bed of de bank.
• Ondersteunende spoelvloeistof (bijvoorbeeld met kamille): sommige pakketten bevatten een flesje om je onderkant mee te spoelen. Dit is niet standaard en overleg bij twijfel altijd met je verloskundige.

Check altijd de houdbaarheidsdatum van steriele spullen, zoals gaasjes, desinfectiemiddel en navelklemmen. Heb je nog een oud kraampakket van een vorige bevalling op zolder staan, loop dan alles even na. Is iets over datum, vervang het dan. Steriele producten zijn dan niet meer betrouwbaar.

Waar gebruik je de spullen uit je kraampakket voor

Als je de doos voor het eerst openmaakt, lijkt alles op elkaar: veel wit, veel plastic. Toch heeft elk ding zijn eigen functie. Als je dat eenmaal weet, voelt het een stuk overzichtelijker.

Tijdens de bevalling

Bij een thuisbevalling gebruikt de verloskundige veel uit je kraampakket. Jij hoeft dat niet allemaal te onthouden, maar het is wel fijn als je weet wat ongeveer waarvoor is.

• Onderleggers en matrasbeschermer: deze beschermen je bed, bank of vloer tegen vruchtwater en bloed. Een praktische volgorde: eerst een plastic matrasbeschermer op je matras, daarover je hoeslaken, en tijdens de bevalling één of meerdere onderleggers bovenop waar je ligt of zit.
• Gaasjes en watten: worden gebruikt om kleine wondjes schoon te maken, bloed weg te deppen of iets droog te houden. Bijvoorbeeld bij een scheurtje in je huid of als er wat bloed langs je been loopt.
• Handschoenen: voor iedereen die helpt bij de bevalling. Dit houdt het hygiënisch en prettig voor de verloskundige en kraamverzorgende.
• Navelklem: als de verloskundige jouw klem gebruikt, komt die uit het kraampakket. De klem blijft meestal een paar dagen zitten, tot de navelstreng is ingedroogd en er vanzelf afvalt.

Beval je in het ziekenhuis, dan gebruiken ze daar hun eigen materiaal. Toch is het handig om je kraampakket klaar te hebben. Soms begin je thuis met weeën en breken je vliezen al in bed of op de bank. Dan zijn die onderleggers en matrasbeschermers ineens heel fijn.

Na de bevalling in de kraamweek

Na de bevalling gebruik je vooral de onderleggers, kraamverband en gaasjes. De eerste dagen is het bloedverlies meestal het heftigst. Dat is normaal, maar kan je wel verrassen.

• Onderleggers: leg er één in je bed, onder je heupen. Zeker de eerste 2 tot 3 nachten is dat prettig. Ook handig op de bank of stoel waar je veel zit. Als er iets doorlekt, gooi je de onderlegger weg en pak je een nieuwe.
• Kraamverband: draag je in een stevig broekje of netbroekje. Reken in de eerste dagen op 2 tot 4 stuks per dag. Veel vrouwen vinden merken als TENA Lady Maxi Night, Kruidvat kraamverband of Etos kraamverband fijn. Na een dag of 4 tot 7 kun je meestal overstappen op dikker maandverband.
• Gaasjes: gebruik je bijvoorbeeld om hechtingen voorzichtig droog te deppen na het douchen, of om een klein wondje schoon te maken. Dep altijd zachtjes, niet wrijven.

Twijfel je of je een bepaalde vloeistof of zalf mag gebruiken, bijvoorbeeld bij hechtingen of een gevoelige huid, vraag dit dan altijd aan je verloskundige of kraamverzorgende. Zij kennen jouw situatie en kunnen inschatten wat veilig is.

Wat mist er vaak in een kraampakket

Een kraampakket is functioneel, maar zeker niet compleet voor de hele kraamweek. In de praktijk zie ik vaak dat ouders denken: “Die doos is binnen, dus we zijn klaar.” En dan blijkt in de eerste dagen dat er toch dingen ontbreken.

Extra kraamverband en ondergoed

In bijna elk pakket zit te weinig kraamverband voor de hele kraamweek. De eerste twee dagen verlies je meestal het meest bloed. Daarna neemt het af, maar je hebt echt nog wel wat nodig. Als richtlijn kun je aanhouden:

• Dag 1 en 2: 3 tot 4 kraamverbanden per dag.
• Dag 3 tot 5: 2 tot 3 kraamverbanden per dag.
• Daarna: overstappen op dik maandverband.

Koop daarom zelf nog 1 of 2 extra pakken kraamverband. Denk aan TENA Lady Maxi Night, Etos kraamverband of Kruidvat kraamverband. Beter iets te veel dan te weinig. Wat overblijft, kun je later als nachtverband gebruiken tijdens je menstruatie.

Ondergoed wordt ook vaak onderschat. De eerste dagen is het fijn om:

• 3 tot 5 netbroekjes of wegwerponderbroeken in huis te hebben (maat M/L of L/XL).
• Minstens 5 tot 7 oude, donkere slips die vies mogen worden. Neem een maat ruimer dan normaal, omdat je buik nog opgezet is en het kraamverband groot is.

Valkuil: toch je mooie, witte slipjes aantrekken “voor even”. Die zijn vaak niet meer te redden. Kies voor katoen en donker, dat zit comfortabel en wast makkelijker.

Hygiëne en comfort voor jezelf

In veel kraampakketten zit weinig voor je eigen comfort. Terwijl je onderkant na de bevalling vaak gevoelig is. Een paar dingen die ik zelf en bij gezinnen vaak fijn vind:

• Zachte douchegel zonder parfum, bijvoorbeeld Neutral douchegel of Zwitsal Sensitive. Dit prikt minder en is milder voor je huid.
• Een spoelflesje (peri bottle) om tijdens het plassen lauw water langs je schaamstreek te laten lopen. Dit verzacht het branderige gevoel. Overleg bij hechtingen altijd even met je verloskundige hoe je dit het beste doet.
• Grote, zachte inlegkruisjes voor de overgang van kraamverband naar dunner maandverband. Bijvoorbeeld Always Sensitive of Etos grote inlegkruisjes.

Laat je niet afschrikken door al die praktische spullen. Het ziet er medisch uit, maar het helpt je juist om je thuis zekerder te voelen. Hoe beter je voorbereid bent, hoe minder je tijdens de kraamweek nog hoeft te regelen.

Wanneer regel je je kraampakket

De laatste weken van je zwangerschap zijn vaak een mix van moe, ongeduldig en een beetje onrustig. Je hoofd zit vol lijstjes. Dat is heel normaal. Juist daarom is het fijn om dingen als je kraampakket op tijd af te vinken.

Handige timing en stappenplan

De meeste verloskundigen adviseren om je kraampakket uiterlijk rond week 34 in huis te hebben. Eerder mag altijd. Verwacht je bijvoorbeeld een tweeling, had je eerder een vroeggeboorte of voel je je gewoon rustiger als alles ruim op tijd klaarstaat, dan is week 30 tot 32 een mooie richtlijn.

Zo pak je het praktisch aan:

1. Check in je polis of je aanvullend verzekerd bent en of een kraampakket vergoed wordt.
2. Kijk of je het automatisch krijgt of dat je het zelf moet aanvragen bij je zorgverzekeraar.
3. Heb je geen vergoeding, kies dan een kraampakket bij drogist, apotheek of online. Bekende merken zijn Natalis, HeltiQ en Deryan.
4. Bestel het pakket uiterlijk rond week 30 tot 32, zodat je speling hebt bij vertraging.
5. Controleer bij binnenkomst meteen de inhoud en houdbaarheidsdata.

Leg het pakket daarna direct op een vaste plek, bijvoorbeeld in de babykamer of naast je bed. Vertel je partner of degene die bij je bevalling is waar het staat. In het heetst van de bevalling heb je geen zin om dozen te zoeken.

Afstemmen met je verloskundige en kraamzorg

Rond week 34 tot 36 vraagt je verloskundige vaak of je kraampakket al in huis is. Dat is een goed moment om samen even door te nemen of alles compleet is. Sommige praktijken hebben een eigen lijstje met spullen die zij graag gebruiken, zoals een extra plastic zeil of bepaalde maat gaasjes.

Ook je kraamzorgorganisatie kan aangeven wat zij fijn vinden, bijvoorbeeld een bepaald type onderlegger of extra matrasbeschermer. Heb je medische vragen of twijfel je ergens over, bijvoorbeeld over ontsmettingsmiddelen, hechtingen of pijnstilling, bespreek dat dan altijd met je verloskundige. De spullen uit je kraampakket zijn hulpmiddelen, geen vervanging van professioneel advies.

Extra spullen die handig zijn naast je kraampakket

Met alleen een kraampakket ben je er nog niet. Er zijn een paar dingen die ik bijna altijd adviseer om ernaast te regelen. Zeker als je in de eerste week liever niet meer naar de winkel wilt.

Voor je bed en de kamer

De meeste vrouwen brengen in de kraamweek veel tijd door in bed en op de bank. Dan is het fijn als je die plekken goed beschermt en makkelijk kunt verschonen.

• Extra hoeslakens in de maat van je bed (bijvoorbeeld 140×200, 160×200 of 180×200). Leg er alvast één schoon klaar in de kast. Als er iets doorlekt, kun je snel wisselen.
• Een tweede matrasbeschermer als je er maar één in je pakket hebt. Een waterdichte molton van HEMA of IKEA werkt goed. Zo kun je je matras in laagjes opmaken: matrasbeschermer, hoeslaken, onderlegger. Lekken? Alleen de bovenste laag hoeft eraf.
• Een oud dekbedovertrek of plaid voor op de bank of stoel waar je veel zit. Kies bij voorkeur een donkere kleur, dat oogt rustiger als er toch een vlekje op komt.

Daarnaast moet je bed tijdens de kraamweek vaak verhoogd worden tot ongeveer 80 à 90 cm hoog. Dit is belangrijk voor de rug van de kraamverzorgende en verloskundige. Dat doe je met bedverhogers of stevige kratten. Vraag je verloskundige of kraamzorgorganisatie rond week 30 tot 34 hoe en wanneer je dit moet regelen. Vaak kun je bedverhogers gratis lenen via de thuiszorgwinkel.

Voor jezelf en je lijf

De eerste dagen na de bevalling ben je vaak nog flink opgezet in je buik en heupen. Strakke kleding is dan gewoon niet fijn. Denk aan:

• 2 tot 3 voedings- of comfortabele bh’s zonder beugel, bijvoorbeeld van HEMA, Prenatal of Zeeman. Neem één maat groter dan je huidige omvang en één cupmaat groter, omdat je borsten kunnen groeien als je melkproductie op gang komt.
• Een stapel grote, zachte handdoeken, liefst donker van kleur. Reken op minimaal 4 tot 6 stuks, zodat je niet elke dag hoeft te wassen.
• Een fijne huisbroek of pyjamabroek met zachte band, bijvoorbeeld een maat groter dan je nu draagt. Een legging of joggingbroek die niet knelt op je buik is ideaal, zeker als je hechtingen hebt of een keizersnede.

Kies kleding die makkelijk aan en uit gaat, ook als je ’s nachts vaak moet voeden of kolven. Een los T-shirt of een vest met rits is praktischer dan een strak jurkje. Comfort gaat nu echt voor alles.

Wat doe je met overgebleven spullen uit je kraampakket

Vaak blijft er na de kraamweek nog van alles over. Dat is helemaal niet erg. Veel spullen kun je later nog gebruiken, of je maakt er iemand anders blij mee.

Handig hergebruik in de baby- en peutertijd

• Onderleggers zijn ideaal bij het verschonen van je baby op de bank, in bed of onderweg. Leg er één in het campingbedje of onder het hoeslaken van het ledikant. Later, bij zindelijkheidstraining rond 2 à 3 jaar, zijn ze ook handig onder het hoeslaken.
• Gaasjes kun je gebruiken bij kleine wondjes, schaafplekjes of om een neusje voorzichtig schoon te maken. Ook handig als je baby later een geschaafd knietje heeft.
• Kraamverband kun je later als nachtverband gebruiken tijdens je menstruatie of bij een hevige menstruatie. Leg een pak in je badkamerkastje, dan komt het vanzelf een keer van pas.

Let wel op de houdbaarheidsdatum van steriele producten. Is de datum verlopen, gebruik ze dan niet meer voor wondverzorging. Je kunt ze nog wel gebruiken als onderlegger of om iets op schoon te maken, maar niet meer op open huid.

Doorgeven of bewaren voor een volgende keer

Heb je veel over en verwacht je binnen een paar jaar geen volgende zwangerschap, dan kun je iemand anders er blij mee maken. Denk aan een vriendin, buurvrouw, collega of via een lokale weggeefhoek. Ongebruikte, nog steriele spullen zijn vaak welkom bij ouders die geen vergoeding krijgen van hun verzekering.

Wil je het bewaren voor een volgende zwangerschap, doe dat dan zo:

• Bewaar alles droog en stofvrij, bijvoorbeeld in een plastic bak met deksel.
• Zet de bak op een koele plek, niet naast de verwarming of in de volle zon.
• Leg de spullen met de houdbaarheidsdatum bovenop, zodat je die bij een volgende zwangerschap snel kunt checken.

Zo haal je het meeste uit je kraampakket en heb je straks in de kraamweek vooral je handen vrij voor wat echt telt: je baby en je herstel.